
Kiralanan bir evde hem ev sahibinin hem kiracının birbirine karşı yerine getirmesi gereken borçlar vardır. Bu borçların büyük bölümü 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda sıralanır; bir kısmı kira sözleşmesiyle ayrıca düzenlenir. Her iki tarafın da neleri üstlendiğini bilmek, sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları önler.
Sözleşmeye eklenen özel maddeler kanunun verdiği korumayı ortadan kaldıramaz. Konut kiralarında kiracı aleyhine olan bazı hükümler geçersizdir. Yine de imzalamadan önce sözleşmeyi baştan sona okuyun; “Kira Sözleşmesi Nedir?” yazımız size yol gösterir.
Kiracının Yükümlülükleri
Kiracının borçlarından biri yerine getirilmezse ev sahibi önce yazılı ihtarda bulunabilir; bazı durumlarda sözleşmeyi feshedip tahliye yoluna da gidebilir. Kiracının başlıca yükümlülükleri şunlardır:
- Kirayı ödemek: Kiracı, kira bedelini ödemekle yükümlüdür (TBK m. 313). Sözleşmede ya da bölgenin âdetinde başka bir ödeme zamanı yoksa kira her ayın sonunda, en geç de kira süresinin bitiminde ödenir (m. 314).
- Yan giderleri ödemek: Aksi kararlaştırılmadıkça ısınma, su, elektrik gibi kullanıma bağlı giderleri kiracı ödemelidir.
- Evi özenle kullanmak: Kiracı, evi sözleşmeye uygun ve özenle kullanmak, aynı binada oturanlara ve komşulara saygı göstermek zorundadır (m. 316).
- Temizlik ve bakım giderlerini karşılamak: Evin olağan kullanımı için gereken temizlik ve bakım giderlerini kiracı öder; bu konuda yerel âdete de bakılır (m. 317).
- Evi teslim etmek: Sözleşme sona erdiğinde ev, olağan kullanımdan kaynaklanan eskime dışında aldığınız durumda teslim edilir.
Kira Ödemesi Gecikirse Ne Olur?
Kirayı vaktinde ödemezseniz ev sahibi hemen sözleşmeyi feshedemez. Kanuna göre ev sahibi önce size yazılı bir süre verir ve bu süre sonunda ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini bildirir. Konut ve çatılı iş yeri kiralarında bu süre en az 30 gündür. Bu süre içinde borcunuzu öderseniz sözleşme sona ermez (m. 315).
Ev Sahibinin Yükümlülükleri
Ev sahibinin de kiracıya karşı bazı borçları vardır:
- Evi teslim etmek: Ev sahibi, evi kararlaştırılan tarihte, sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek zorundadır (m. 301).
- Evi kullanıma elverişli tutmak: Ev sahibi evi, kira süresi boyunca da bu durumda tutmakla yükümlüdür. Konut kiralarında bu kural kiracı aleyhine değiştirilemez.
- Kiracının kullanımını engellememek: Kiracı evi sözleşmeye uygun kullandığı sürece ev sahibi onu rahatsız edemez ve evden çıkmasını isteyemez.
- Güvence ile yetinmek: Ev sahibi, depozito olarak en fazla üç aylık kira bedeli kadar güvence isteyebilir (m. 342). Ayrıntılar için “Depozito Nedir: Depozito Hakkında Her Şey” yazımıza bakın.
Yerel Âdet Ne Demektir?
Kanunda bazı konularda “yerel âdet” aranır. Yani sözleşmede bir şey yazmıyorsa o bölgede yaygın olan uygulama geçerli olur. Örneğin bir yerde kiralar üç ya da altı ayda bir ödeniyor olabilir, ya da kira ödeme günü ayın başı değil de 25’i olabilir. Böyle bir uygulama, sözleşmede açıkça yer almıyorsa bile tarafları bağlayabilir. Yerel âdet kanunun emredici hükümlerini aşamaz; kiracı aleyhine kuralları ortadan kaldıramaz.
Kiracı Kira Süresi Bitmeden Evden Çıkarılabilir mi?
Hayır. Ev sahibi, yasal bir sebep olmadıkça kira süresi dolmadan kiracının evden çıkmasını isteyemez. Sözleşmenin süresinden önce feshedilebildiği durumlar kanunda tek tek sayılmıştır; örneğin kirayı ihtara rağmen ödememek ya da evi özenle kullanmayıp komşuları rahatsız etmek bu durumlardandır (m. 315 ve 316).
Ev sahibinin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için eve ihtiyaç duyması ise sözleşmeyi süresinden önce sona erdirmez; bu gerekçeyle tahliye ancak kira süresi bittikten sonra dava yoluyla istenebilir (m. 350). Haklarınızı daha ayrıntılı öğrenmek için “Borçlar Kanunu’na Göre Kiracı Hakları Nelerdir?” ve “Borçlar Kanunu’na Göre Ev Sahibi Hakları Nelerdir?” yazılarımıza göz atabilirsiniz.


