
Bir taşınmaz maliki lehine, başka bir taşınmaz üzerinde sınırlı kullanım hakkı tanınmasına irtifak hakkı denir. Türk Medeni Kanunu’na göre irtifak hakkı, bir taşınmaz lehine başka bir taşınmaz üzerinde kurulur. İrtifak hakkı, taşınmaz sahibinin kendi mülkü üzerindeki haklarını sınırlar ya da taşınmazı belirli bir biçimde kullanma yükümlülüğü getirir. Örneğin yola cephesi olmayan bir arsanın sahibi için, komşu arsanın bir bölümü yol olarak kullanılabilir; bu durumda geçit hakkı kurulmuş olur.
İrtifak Hakkı Çeşitleri Nelerdir?
Başlıca irtifak hakkı türleri şunlardır:
- Üst hakkı: Bir taşınmazın üstünde ya da altında yapı yapma hakkı
- Kaynak hakkı: Bir taşınmazdaki su kaynağından yararlanma hakkı
- Geçit hakkı: Başkasının taşınmazından geçme hakkı
Kullanım biçimine göre olumlu ve olumsuz irtifak hakkı ayrımı da yapılır. İki taşınmaz arasında bir geçitten aktif olarak yararlanmak olumlu irtifak hakkıdır. Manzarayı kapatmama gibi aktif kullanım gerektirmeyen durumlar ise olumsuz irtifak hakkıdır.
İrtifak Hakkı Nasıl Kurulur?
İrtifak hakkı, tarafların anlaşması ya da mahkeme kararıyla kurulabilir. Taraflar anlaşırsa resmî sözleşme yapılması ve tapu siciline tescil edilmesi gerekir. Tescil edilmezse taşınmazın yeni sahibi bu hakkı tanımayabilir. Bu yüzden yalnızca taraflar arasında yapılan sözleşme, hakkın kalıcı olması için yeterli değildir. Bazı yerel kullanım hakları (örneğin otlatma, tarlaya su almak için ark açma) kanunda yerel adetlere bağlanmıştır.
İrtifak Hakkı Kurmak İçin Gerekli Belgeler
İrtifak hakkı kurulacak taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğüne başvurulur. Genellikle şu belgeler istenir:
- Her iki taşınmazın tapu bilgileri
- Taşınmaz sahiplerinin kimlik belgeleri
- Taşınmaz sahibi adına vekil başvuracaksa vekâletname ve vekilin kimlik belgesi
Taşınmaz sahibi ölmüşse mirasçıların önce intikal işlemlerini tamamlaması gerekir. İşlem için harç ve döner sermaye hizmet bedeli ödenir.


