
Fiyatların görece düşük olması ve ödeme planlarının esnekliği, inşaat aşamasındaki projelerden konut almayı çekici kılıyor. Öte yandan alıcıların aklına hemen şu sorular geliyor: Paramı güvenceye alan bir düzenleme var mı, satın alma süreci nasıl ilerliyor, evin fiyatı neye göre belirleniyor? Bu yazıda bu soruları sırayla ele alıyoruz.
Projeden Alınan Konutlarda Yasal Güvence Var mı?
Türkiye’de 2000’li yıllardan itibaren konut projeleri hızla çoğaldı. Hem alıcıların mağdur olmaması hem de müteahhitlerin ödemeleri düzenli alabilmesi için dönemin Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, 2014 yılında Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik’i yayımladı. (Bakanlık sonradan Ticaret Bakanlığı ve Gümrük Bakanlığı olarak ikiye ayrıldı.)
Bu yönetmelik, ön ödemeli konut satışlarının kurallarını netleştirdi. Alıcıyı ilgilendiren başlıca hükümler şunlar:
- Sözleşmenin imzalanmasından itibaren 14 gün içinde, herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme (cayma) hakkı vardır.
- Projenin büyüklüğüne göre satıcı, konutun tamamlanamaması riskine karşı bina tamamlama sigortası yaptırmak ya da banka teminat mektubu, hakediş sistemi veya bağlı kredi gibi teminatlardan birini sağlamak zorundadır.
- Konutun devir ve teslimi için öngörülen süre en fazla 48 aydır.
Yani alıcı ile müteahhit karşılıklı yükümlülükler altındadır ve bir aksama olduğunda fesih dahil yasal yollar işletilebilir.
Her proje ön ödemeli satışa dayanmaz. 2010’lardan bu yana yaygınlaşan kentsel dönüşüm projelerinde de konut satışı yapılabilmektedir. Bu projelerde hem mal sahiplerinin hem de şirketlerin haklarını korumak için 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çıkarıldı.
Kanun; mal sahiplerinin dönüşüme nasıl katılacağını, müteahhidin şartlarını ve dönüşen binalardan konut alacakların durumunu da kapsar. Alıcı olarak bilmeniz gerekenler:
- Satış inşaat başlamadan yapılıyorsa taraflar arasında gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi imzalanır.
- Satış vaadi sözleşmesi tapuya şerh edilirse bu şerh 5 yıl geçerlidir; süre dolunca şerh tapu kaydından silinir. Şerh, vaadin sonradan taşınmazı alan üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilmesini sağlar.
- Satış hasılat paylaşımı yöntemiyle yapılıyorsa, hem arsa sahipleriyle hem de müteahhitle mutabık kalmanız gerekebilir.
Kentsel dönüşümle yapılacak bir projeden konut sahibi olacaksanız “Ev Sahipleri İçin Kentsel Dönüşüm Rehberi” yazımızı okumanızı öneririz. Çünkü oturduğu evi yıkılıp yeniden yapılan kişiler, projeden sıfırdan konut alanların yararlanamadığı kira yardımı gibi haklara sahip olabilir.
Projeden Konut Satın Alma Süreci Nasıl İşler?
İnşaatın hangi aşamasında olursa olsun satış ofisiyle görüşüp konut için başvuru yapabilirsiniz; ödeyeceğiniz tutar, görüşmenin yapıldığı döneme göre değişir. Burada en kritik belge gayrimenkul satış vaadi sözleşmesidir. Bu sözleşme noterde düzenleme şeklinde yapılır; ödenecek bedel, oda sayısı, kat planı ve dairenin hangi katta olduğu gibi bilgiler burada yazılır. Hakkınızı güvenceye almak için sözleşmenin tapuya şerh edilmesini de isteyebilirsiniz. İnşaat bittiğinde ise tapu devri yapılır.
Projedeki Konutun Fiyatı Nasıl Oluşur?
Projeleri inşaat öncesi, sırası ve sonrası olarak üç döneme ayırmak mümkün. Genellikle en uygun fiyatlar inşaat başlamadan önce sunulur; proje ilerledikçe fiyat yükselir ve tamamlandığında zirveye ulaşır. Dolayısıyla aynı dairenin değeri, projenin hangi evresinde alındığına göre değişir. Elbette hazır konutlarda olduğu gibi semtin konumu, ulaşım olanakları gibi etkenler burada da fiyatı belirler.
Kısacası iyi bir semtte, toplu taşımaya yakın ve projenin başında alınan bir konut ciddi tasarruf sağlayabilir.
Fiyatı benzer konutlarla karşılaştırmak isterseniz ’ni kullanabilirsiniz. Böylece bölgenin ortalama fiyatlarını görür, evi ileride kiraya verirseniz elde edebileceğiniz geliri de tahmin edebilirsiniz.
Projenin İzinlerini Kontrol Etmek Gerekir mi?
Bir projenin ruhsat ve izinlerinin tamam olup olmadığını, bunlara uyulup uyulmadığını denetlemek teknik bilgi ve deneyim ister. Bu nedenle sıradan bir alıcının bunu tek başına yapması çok kolay değildir; gerekirse bir uzmandan destek almak akıllıca olur.


