
Ev satın alırken sürecin her aşamasını mevzuata uygun yürütmek gerekir. Usule aykırı yapılan işlemler ileride hem alıcıyı hem satıcıyı zor durumda bırakabilir. Bu yüzden belediyede ve tapu müdürlüğünde yapacağınız işlemlerde kurallara uymanız şarttır.
Alım sırasında tapu harcı ve tapu döner sermaye hizmet bedeli gibi masrafları da ödemeniz gerekir. Ayrıca evin geçmişe dönük vergi borçları çıkabilir; tapu devrinin aksamaması için bunların kapatılması gerekir.
Ev alırken sizi iki ana süreç bekler:
- Belediyede yapılan işlemler
- Tapu işlemleri
Tapu sürecinin ayrıntılarını “Projeden Alınan Evin Tapu Devri Nasıl Yapılır?” yazımızdan okuyabilirsiniz.
Tapu müdürlüğünde işlem yapmak için önce randevu almanız gerekir; bunu ALO 181’i arayarak ya da Web-Tapu üzerinden yapabilirsiniz. Randevu bilgilendirmelerini takip edin, gerekli belgeleri hazırlayın ve randevu saatinden yaklaşık 15 dakika önce müdürlükte olun.
Ev Alırken Belediyede Yapılan İşlemler
İlk adım, taşınmazın bağlı olduğu belediyeden evin emlak vergisi değerini (yaygın adıyla rayiç bedelini) öğrenmektir. Bu değer, belediyenin evin bulunduğu çevreye ilişkin değerlendirmelerine göre belirlenen asgari değerdir. Evi bu değerin altında bir bedelle devretmeye çalışmak usulsüzlük sayılır.
Bu değer, evi aldıktan sonra da resmî kurumların esas aldığı bir ölçüdür; emlak vergisi de bu değer üzerinden hesaplanır.
Satış Bedelini Düşük Göstermek Neden Sorun Çıkarır?
Konut alımında hem alıcı hem satıcı tapu harcı öder. Harç, binde 20 oranıyla beyan edilen bedel üzerinden hesaplanır ve taraflar bunu ayrı ayrı öder. Matrah olarak beyan edilen satış bedeli ile emlak vergisi değerinden yüksek olanı esas alınır; yani bedel, emlak vergisi değerinin altında gösterilse bile harç en az bu değer üzerinden hesaplanır.
Harcı azaltmak için gerçek satış bedelini düşük göstermek yasalara uygun değildir. Vergi idaresi bu tür işlemleri inceleyebilir; tespit edilirse vergi farkı ve ceza gündeme gelebilir.
Bedeli düşük göstermenin bir başka sakıncası daha var. Konutu aldıktan sonra beş yıl içinde satarsanız elde ettiğiniz kazanç değer artışı kazancı olarak vergilendirilir. Alış bedelini düşük gösterdiyseniz maliyetiniz de düşük görünür, dolayısıyla vergilenecek kazanç gerçekte olduğundan fazla çıkar.
Örnek olarak, gerçekte 2.500.000 TL’ye aldığınız konutu resmî evraklarda 2.000.000 TL göstermiş olun. Beş yıl dolmadan 3.000.000 TL’ye satarsanız, kâr 500.000 TL değil 1.000.000 TL olarak hesaplanır ve vergi buna göre çıkar. (Hesapta alış bedeli enflasyon endeksiyle güncellenir ve yıllık bir istisna tutarı da uygulanır; örnek yalnızca mantığı göstermek içindir.)
Beş yıl geçtikten sonra yapılan satışlarda ise değer artışı kazancı vergisi doğmaz. Süre, tapuya tescil tarihinden itibaren gün gün hesaplanır.
Ev Alırken Yaptırılması Gereken Sigortalar
Konut kredisiyle ev alıyorsanız bankalar genellikle bazı sigortaları ister; bunlar çoğunlukla konut sigortası, zorunlu deprem sigortası (DASK) ve hayat sigortasıdır. İstenen sigortalar bankadan bankaya değişebilir.
Krediyle almıyorsanız yaptırmanız gereken tek zorunlu sigorta, DASK olarak bilinen Zorunlu Deprem Sigortası’dır.
Aldığınız Daire İpotekliyse Ne Olur?
İpotekli bir daire aldığınızda ipotek tapuda durmaya devam eder; yani ev, borcun teminatı olmayı sürdürür. Borç ödenmezse alacaklı, taşınmaz üzerinden alacağını tahsil edebilir. Bu yüzden ipotekli bir evi satın almanın iki yolu vardır: satıcı borcu kapatıp ipoteği kaldırır (fek ettirir) ve temiz tapu devredilir, ya da alıcı borcu üstlenerek evi devralır.
Evin ipotekli olduğunu önceden bilmiyorsanız sonradan hak arayabilirsiniz ama sonucun lehinize olacağının garantisi yoktur. Bu nedenle satın almadan önce tapu kaydında ipotek, haciz gibi şerhlerin olup olmadığını mutlaka kontrol edin.
Konut kredisi kullanıyorsanız banka da evi ipotek ettirir; bu ipotek kredi bitene kadar sürer.


